۲اوت ۲۰۲۵ - پژوهش جدید منتشر شده در مجله Diabetology & Metabolic Syndrome، نشان داد که افزایش "نسبت هایپرگلایسمی استرسی(SHR) " می ‌تواند خطر رتینوپاتی دیابتی(DR)  را به‌ طور قابل توجهی افزایش داده و در بروز نتایج نامطلوب بعد از جراحی در بیماران مبتلا به رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو(PDR)  نقش داشته باشد. این مطالعه توسط دکتر «ونبو لی» و همکارانش از بیمارستان چشم ‌پزشکی دانشگاه پزشکی تیانجین در چین انجام شده است.

رتینوپاتی دیابتی همچنان یکی از دلایل اصلی کاهش بینایی در افراد شاغل در سراسر جهان باقی مانده است. در حالی ‌که هایپرگلایسمی مزمن عامل شناخته ‌شده‌ ای برای این عارضه محسوب می ‌شود، در پژوهش اخیر، محققان نقش نوسانات حاد قند خون ـ که با SHR سنجیده می ‌شود ـ را به ‌عنوان شاخصی بالقوه برای پیش‌ آگهی بیماری و نتیجه جراحی مطرح کردند.

نسبت هایپرگلایسمی استرسی یا نسبت قند خون در شرایط استرس(SHR[1]) با تقسیم سطح قند خون بیمار در زمان بستری به مقدار قند خون تخمینی (محاسبه شده بر اساس مقدارHbA1c )، بدست می آید. این شاخص نشان ‌دهنده‌ ی فشار قندی در شرایط بیماری حاد یا ضربه فیزیولوژیکی است. گرچه پیش از این ارتباط  SHR با نتایج ضعیف در بیماری ‌های سیستمیک تایید شده بود، اما ارتباط آن با عوارض چشمی دیابت تاکنون نامشخص بود.

این مطالعه شامل دو بخش بود. ابتدا داده‌ ها از نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه(NHANES)  بین سال ‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸ مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 4539 فرد دیابتی بررسی شدند که از میان آن ‌ها، ۹۶۸ نفر مبتلا به رتینوپاتی دیابتی بودند.

یافته‌های اصلی پژوهش به شرح زیر است:

· آنالیز رگرسیون لجستیک چند متغیره، ارتباط معنی ‌دار بین سطح بالایSHR  و افزایش خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی را نشان داد؛ حتی پس از در نظر گرفتن سایر عوامل خطر (نسبت شانس: ۱.۶۵).

· در تحلیل بالینی گذشته ‌نگر روی ۲۰۱بیمار (۲۵۰چشم) مبتلا به PDR که تحت عمل ویترکتومی قرار گرفتند، مشخص شد بیمارانی با سطح بالایSHR  قبل از جراحی بیشتر دچار عوارضی مانند خونریزی مکرر زجاجیه (RVH) و گلوکوم نئوواسکولار (NVG)بعد از جراحی می ‌شوند.

· سن بالاتر و سطح بالای فیبرینوژن از پیش ‌بینی ‌کننده ‌های مستقل برای بروز این عوارض پس از جراحی بودند.

· مقایسه ‌های زوجی نشان داد سطحSHR  در زمان بروز عارضه به‌ طور قابل توجهی از سطح SHR در زمان جراحی اولیه بالاتر بوده است، که می ‌تواند به‌ عنوان نشانه هشدار دهنده‌ ی زودهنگام برای خطرات پس از جراحی، عمل کند.

محققان تأکید کردند که در مقایسه با نشانگرهای سنتی مانند HbA1c، شاخصSHR  بازتاب پویاتری از وضعیت قند خون بیمار در شرایط استرس یا جراحی ارائه می ‌دهد و می ‌تواند ابزار مفیدی برای غربالگری زودهنگام رتینوپاتی دیابتی و ارزیابی خطرات بعد از عمل باشد.

با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران به برخی محدودیت‌ های این مطالعه اشاره کردند؛ از جمله ماهیت مقطعی مطالعه، احتمال سوگیری در یادآوری تاریخچه DR، و حجم نسبتاً کوچک نمونه در بخش بالینی. همچنین، توان پیش‌ بینیSHR  متوسط گزارش شد و استفاده از روش ‌های تحلیلی پیشرفته مانند یادگیری ماشین برای مطالعات آتی توصیه گردید.

نویسندگان نتیجه‌ گیری کردند: «این مطالعه SHR را به‌ عنوان نشانگر زیستی معناداری معرفی می ‌کند که با توسعه و پیشرفت رتینوپاتی دیابتی و همچنین بروز عوارض بعد از جراحی چشم مرتبط است. این یافته‌ ها بر لزوم نظارت دقیق بر قند خون و مدیریت مناسب آن، به‌ ویژه در زمان مداخله‌ های جراحی، تأکید دارد».

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/study-links-high-stress-hyperglycemia-ratio-to-diabetic-retinopathy-progression-and-post-surgery-complications-152643